Dlaczego po tak długich rozważaniach, które zdawały się mieć potwierdzenie w zachowanych ubiorach etc. zdecydowałem się jednak go odrzucić? Powodem były… fałdy na plecach postaci.
Żupany, delie, czy sukmany szyte wg. kroju pokazanego w poprzednim artykule nie fałdują się na plecach. Jednak fałdy tego typu znamy z późniejszych przedstawień. Poniżej porównanie ubiorów chłopskich z II połowy XIX i pocz XX wieku.
Jak widać zarówno u chłopów z okolic Kórnika, jak i spod Pińczowa dostrzegamy te same cechy ubioru co u chłopa z obrazu „Taniec śmierci”. Tył jest pofałdowany, a przednia poła gładka. Te same cechy ma ubiór szamotulski – tak zwany kaftan, którego krój znamy. Jak widać tego typu fałdy powstają poprzez odpowiednie zmarszczenie materiału z tyłu po bokach.
O kroju takim wspomina Moszyński. Pisze on iż krój tego typu jest charakterystyczny dla sukman z terenów Rusi Czerwonej, Ukrainy Zachodniej i Małopolski. Owe boczne, pofałdowane wstawki to tzw. składy lub rjasy. Fałd może być mało, lub mogą być drobne i gęste i zajmować całe plecy. Te dwie możliwości widać poniżej na schematach o numerach 7 i 9:
Podobnie rekonstruuje krój kozackich sukman (siermięg) Sergiej Szamenkow w swojej publikacji o ubiorze Kozaków zaporoskich. Wydaje się, że tego kroju ubiór ma ukraiński chłop przedstawiony na obrazku z XVIII wieku.
To wszystko jednak dywagacje oparte na dość późnych ubiorach. Czy tego typu krój mógł być znany również w XVII wieku? Wydaje się, że tak. Podobne cechy kroju – tzn. tzw. pion z tyłu i doszyte boki ma żupan Daniłłowicza z ok. 1640 r, czechman z XVII w znaleziony w Toruniu i kaftany moskiewskie z końca XVII wieku:
Oczywiście każdy z tych ubiorów ma swoje cechy charakterystyczne, wstawki w żupanie Daniłłowicza, czy czechmanie z Torunia są dwuczęściowe i nie są fałdowane u nasady, tym niemniej pewne cechy wspólne te kroje mają.
Reasumując uważam, że sukmana chłopa przedstawionego na obrazie „Taniec śmierci” ma boki skonstruowane właśnie w ten sposób – przez wszycie odpowiednio zmarszczonego materiału z tyłu, pomiędzy pionem a przednimi połami.
W trzeciej części artykułu postaram się zebrać wszystkie informacje do przysłowiowej kupy i zaproponować rekonstrukcję kroju takiej sukmany:
Rafał Szwelicki
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz